TVVL Techniek2Day als kruispunt van transitiethema's
TVVL Techniek2Day draait om vijf grote ontwikkelingen die het werk van technisch professionals veranderen. Altijd & overal energie, Gezond schoon en veilig, Circulaire wereld, Volwassen digitalisering en Human capital. Volgens de programmaraad zit de echte uitdaging echter niet binnen die afzonderlijke thema’s, maar juist in de verbinding ertussen. Harm Valk, Thijmen Broeks en Mirjam Blokker leggen uit waarom.
Volgens Harm Valk, jarenlang senior adviseur bij Nieman, is TVVL Techniek2Day vooral bedoeld om bestaande grenzen tussen disciplines te doorbreken. “De vraagstukken van vandaag laten zich niet meer opdelen in losse vakgebieden. De thema’s overlappen elkaar voortdurend. Als je kijkt naar energie, kom je automatisch uit bij gezondheid, klimaatadaptatie, digitalisering en circulariteit.”
Harm Valk, foto door Christiaan Krop
Altijd & overal energie
Dat het energiesysteem onder druk staat, hoeft nauwelijks nog uitgelegd te worden. Netcongestie bepaalt inmiddels waar woningen en bedrijven kunnen worden aangesloten en vormt een rem op de energietransitie. Toch ligt de oplossing volgens Thijmen Broeks, manager techniek bij Warmtebouw en tevens lid van de programmaraad van TVVL Techniek2Day, niet uitsluitend in het aanleggen van dikkere kabels.
Hij vergelijkt het elektriciteitsnet met autosnelwegen. “Een paar snelwegen in Nederland zijn doordeweeks ’s ochtends en ’s avonds zo druk dat er dagelijks files staan. De rest van de dag en in de weekenden rijdt er veel minder verkeer. Zo werkt ons elektriciteitsnet eigenlijk ook. Iedereen komt rond vijf uur thuis, zet de warmtepomp aan, sluit de elektrische auto aan en gaat koken. Dan ontstaan de pieken.”
Volgens Broeks ligt daar de grootste winst. “Als een energiemanagementsysteem ervoor zorgt dat de warmtepomp eerder op de dag alvast warmte opslaat en de auto pas gaat laden wanneer de piek voorbij is, kan dezelfde infrastructuur veel meer gebruikers bedienen. Batterijen en thermische opslag kunnen daarbij helpen, maar het laaghangende fruit zit vooral in slimmer sturen.”
Thijmen Broeks, foto door Christiaan Krop
Gezond, schoon en veilig
Ook het thema Gezond, schoon en veilig gaat over meer dan alleen ventilatie of luchtkwaliteit. Door klimaatverandering, langere en regelmatig voorkomende hittegolven en de toenemende dichtheid van steden ontstaat een veel bredere discussie over de leefomgeving.
Ook het thema Gezond, schoon en veilig gaat over meer dan alleen ventilatie of luchtkwaliteit. Door klimaatverandering, langere en regelmatig voorkomende hittegolven en de toenemende dichtheid van steden ontstaat een veel bredere discussie over de leefomgeving.
Langere warme periodes zorgen er bijvoorbeeld voor dat drinkwater in leidingen meer opwarmt, waardoor micro-organismen zich gemakkelijker kunnen ontwikkelen. Een eenvoudige technische oplossing bestaat daarvoor niet. Mirjam Blokker, principal scientist bij KWR Water Research Institute en eveneens lid van de programmaraad van TVVL Techniek2Day, ziet daarin een integrale benadering.
“We gaan echt niet alle drinkwaterleidingen een meter dieper leggen. Veel praktischer is het om nieuwe leidingen zoveel mogelijk onder groenstroken of in de schaduw aan te leggen.”
Mirjam Blokker, foto door Christiaan Krop
Blokker plaatst tegelijkertijd kanttekeningen bij oplossingen die momenteel veel aandacht krijgen, zoals het op grote schaal opslaan van regenwater voor huishoudelijk gebruik. “Er lijkt een technologiepush te zijn, maar tijdens lange droge perioden zijn regentonnen allang leeg. De oorspronkelijke meerwaarde van regenwateropvang ligt vooral in het ontlasten van het riool tijdens hevige buien, niet zozeer in het vervangen van drinkwater. Dat lijkt me een veel betere businesscase.”
Daarmee raakt waterbeheer direct aan de inrichting van de gebouwde omgeving. Meer groen helpt niet alleen tegen hittestress, maar beschermt ook de bodem en de drinkwaterinfrastructuur tegen opwarming. Dat vraagt om integraal gebouw- en gebiedsontwerp, waarbij comfort, gezondheid, energieprestaties en klimaatbestendigheid steeds vaker gezamenlijk worden afgewogen. “Technisch weten we veel oplossingen eigenlijk al. De grootste uitdaging zit vaak in de organisatie, de samenwerking en de manier waarop we investeringen en verantwoordelijkheden verdelen.”
Circulariteit
Circulariteit behoort misschien wel tot de lastigste thema’s, erkent Valk. Niet omdat er geen oplossingen zijn, maar omdat het onderwerp vrijwel alle schakels in de bouwkolom raakt. En dus kijken we steeds meer naar materiaalgebruik, hergebruik van installaties en de CO₂-impact van complete gebouwen.
Dat vraagt volgens Valk om samenwerking tussen ontwerpers, leveranciers, uitvoerders en opdrachtgevers. “Je kunt circulariteit niet als los onderwerp behandelen. Het zit verweven in alle keuzes die je maakt.”
Digitalisering
Digitalisering is volgens de geïnterviewden geen doel op zich meer. De sector beschikt inmiddels over enorme hoeveelheden data, maar benut die nog onvoldoende. Valk verwacht dat digital twins, datagedreven gebouwbeheer en slimme regeltechniek de komende jaren steeds belangrijker worden.
Dat dient meerdere doelen: installaties functioneren efficiënter, onderhoud en beheer worden beter en uiteraard kan het energiegebruik actief gestuurd worden.
Human capital
Voor Broeks is Human Capital uiteindelijk het thema waar alle andere onderwerpen samenkomen. De energietransitie vraagt om nieuwe kennis, maar ook om andere vormen van samenwerking. “Vroeger had je een werktuigbouwkundig installateur en een elektricien. Die werkten naast elkaar. Nu moeten die disciplines veel intensiever samenwerken. Daar komt vervolgens ook de netbeheerder nog bij.”
Volgens hem moeten technici oplossingen ontwikkelen die voor eindgebruikers vrijwel onzichtbaar zijn. “Veel particuliere woningeigenaren en ook veel gebouweigenaren willen zich helemaal niet verdiepen in energiesturing. Dat hoeven ze ook niet. Het is aan ons om systemen te ontwikkelen die dat automatisch voor hen regelen.”
Dat vraagt niet alleen nieuwe technologie, maar ook een ander type professional. Installateurs zullen steeds vaker moeten kunnen werken met data, software, energiemanagement en geïntegreerde installaties. Tegelijk blijft praktijkkennis onmisbaar.
Waar de thema’s samenkomen
De vijf programmalijnen van TVVL Techniek2Day staan niet op zichzelf. Juist de kruisverbanden ertussen vormen de basis van het programma én van de manier waarop kennis wordt gedeeld. Naast lezingen zijn er daarom discussies, podcastsessies en interactieve arena’s waarin deskundigen en bezoekers vanuit verschillende disciplines met elkaar in gesprek gaan. “Juist doordat mensen met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten, ontstaan nieuwe inzichten,” aldus Valk.
Zo brengt TVVL Techniek2Day kennis, disciplines en vakprofessionals samen rond de vraagstukken die de gebouwde omgeving de komende jaren bepalen.
Bekijk meer informatie en het volledige programma via de website van TVVL Techniek2Day.